Lễ hội truyền thống của người Lô lô

0
3720

Dân tộc Lô lô sinh sống ở các miền vùng cao biên giới, điều kiện giao thông và cuộc sống nói chung còn nhiều khó khăn, dân trí chưa phát triển, nhưng người Lô Lô vẫn giữ được những nét văn hóa độc đáo riêng của tộc người mình.

 

 le hoi truyen thong cua nguoi lo lo

 

Đặc trưng của văn hoá dân tộc Lô Lô được thể hiện rất phong phú và đa dạng qua các hình thức sinh hoạt: ăn, ở, đi lại, chữa bệnh, các nghi lễ, lễ hội, trong chu kỳ của một đời người như lễ sinh nhật, lễ cúng thổ thần, lễ cầu mưa, lễ rước đuốc, lễ tế trời, đất, các lễ chung cho cả đồng tộc giao lưu với nhau hàng năm. Mỗi loại lễ đều nói lên gốc nguồn thông qua các sự tích với các cốt truyện bằng lời kể hay bằng thơ, phản ánh, những ước mơ và khát vọng hoà đồng với thiên để cải tạo thiên nhiên phục vụ cuộc sống con người. Đồng thời phản ánh giữa cái thiện và cái ác về khả năng chống chọi với thiên nhiên, với thú dữ, với kẻ thù để bảo vệ quê hương, bản quán, bảo vệ sự sinh tồn của cộng đồng dân .

 

Bất luận là người Lô Lô vùng nào, khi đến ngày lễ của dân tộc, nhất là các ông, bà hay bậc cha mẹ thường tiến hành nhiều bước để báo làng xóm, họ hàng và những người thân ở các nơi về để hát mừng ca ngợi quê hương, những miền đất ông cha xưa để lại.

 

Trong những ngày lễ đó người ta dùng các nhạc cụ như : nhị, hồ, kèn, thanh la, trống đồng … để thổi, gõ đệm nhịp cho các tiết tấu múa và ca hát những bài dân ca, các bài cúng tế cho ông bà, tổ tiên, nhất là trong các lễ hội trọng đại của cộng đồng được tiến hành hàng năm.

 

Lễ hội dân tộc Lô Lô với tư cách là một trong những hình thức sinh hoạt văn hóa đặc biệt không thể thiếu trong cộng đồng tộc người. Một môi trường văn hóa đặc thù mang màu sắc rõ nét, thể hiện bản sắc độc đáo của tộc người Lô Lô do vậy cần trân trọng, gìn giữ và quan tâm như một chuẩn mực ứng xử.

 

Lễ hội Lô Lô là một loại sinh hoạt văn hóa tinh thần có gốc nguồn từ rất lâu đời của dân tộc, có sức hấp dẫn, lôi cuốn các tầng lớp trong xã hội của cộng đồng và trở thành một nhu cầu và khát vọng của dân tộc qua các thời kỳ lịch sử.

 

Mặc dù đã trải qua nhiều biến đổi của lịch sử , những lễ hội cua tộc người Lô Lô vẫn tồn tại cùng năm tháng dưới nhiều hình thức khác nhau. Lễ hội là một loại hình sinh hoạt tập thể sau những vụ mùa thu hoạch hoặc những dịp để quần chúng tìm đến một niềm tin nào đó: những khát vọng chiến thắng (như lễ rước đuốc), ôn lại truyền thống (lễ rước thần), ngưỡng mộ tổ tiên, giải tỏa những lo âu và những ước mơ mà cuộc sống thực tại chưa giải quyết được. Thông qua các lễ hội trong năm, người ta tìm thấy những điển hình của tâm lý cộng đồng, văn hóa tộc người, những quan niệm của dân tộc trước thực tế lịch sử, xã hội và thiên nhiên; những ước mơ, nguyện vọng cao đẹp, những lý tưởng thẩm mỹ và đạo đức ngàn đời của dân tộc. Xem các lễ hội của người Lô Lô ở các vùng, chúng ta thấy nội dung của lễ hội vừa có tính hiện thực, vừa có tính lãng mạn và bay bổng được thể hiện rõ trong dân ca. Trong lễ hội, người dân vừa là người hưởng thụ nhưng cũng là những người sáng tạo văn hóa, là chủ nhân thực sự của đời sống văn hóa do chính mình tạo ra.

 

Lễ hội truyền thồng trong tộc người Lô Lô là tổng hòa của tôn giáo tín ngưỡng và văn hóa nghệ thuật, tinh thần và vật chất, linh thiêng và đời thường… Tham dự lễ hội, thực ra người ta như muốn tái sinh lại thời gian trong không gian phi trần tục. Những thể thức lễ nghi theo qui định của đồng tộc, cùng với những điệu nhạc, lời ca, làm cho con người như bước vào một thế giới khác, nhưng không phải là mê hoặc mà đang tự vượt mình, giải phóng mình khỏi thực tại để bước vào trạng thái tự do, phóng khoáng, bay bổng…

 

Lễ hội Lô Lô là một giá trị văn hóa tinh thần cần được bảo lưu, giữ gìn và phát triển. Những lời ca tiếng hát trong lễ hội đã góp phần bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách, đạo đức, lối sống cho con người. Tâm hồn dân tộc bắt nguồn từ tình cảm gia đình, làng xóm, bạn bè… từ đạo lý sống, từ hành vi ứng xử giữa người với người, giữa con người với thiên nhiên, đất trời và vũ trụ.

 

Lễ hội, với bản chất cao đẹp đã ăn sâu vào ký ức của mỗi người trong cộng đồng từ thuở ấu thơ, nên hoạt động lễ hội vùng dân tộc Lô Lô là hoạt động văn hóa nghệ thuật của cộng đồng,được quần chúng ý thức như một trách nhiệm và nghĩa vụ đối với tổ tiên, đồng tộc. Thông qua lễ hội, các diễn xướng, làn điệu dân ca cổ truyền của dân tộc được khôi phục, gìn giữ và phát triển…Các bài ca trong lễ hội của người Lô Lô đã được nghiên cứu sưu tầm và dịch từ nhiều thể loại khác nhau trong một số lễ hội đặc sắc của người Lô Lô như: Lễ rước thần, lễ tế trời đất, lễ rước đuốc, lễ cầu mưa…

 

Có thể nói, dân tộc Lô Lô là dân tộc gắn với lễ hội, mùa nào thì lễ đó, tất cả đều liên quan đến thiên, địa, hội, sự sinh tồn, lẽ phải, những linh thiêng để níu giữ con người lại với nhau làm bổn phận “ Già ăn trông xuống, trẻ uống trông lên”.

 

Người Lô Lô vẫn sống rải kháp các miền cao nguyên, những vùng hầu như là tuyến phên dậu của đất nước, ngưòi Lô Lô với sức sống kiên cường vẫn kiên trì bảo vệ các di sản văn hoá dân tộc.