Phát hiện chi Aletris L ở Cao nguyên đá Đồng Văn bổ sung cho hệ thực vật Việt Nam

0
6640

Giống như Chionographis Maxim, chi Aletris L thuộc họ LILIACEAE s.l. – HÀNH theo nghĩa rộng nhưng khác ở hoa đối xứng toả tròn. Chi gồm 21 loài, phân bố chủ yếu ở Đông và Đông Nam Á.

 

aletris

 

Một bụi chi Aletris

 

Từ năm 1999 đã thu được mẫu số CBL 1767 của loài và chi này ở tỉnh Hà Giang với tên A. cf. stenoloba Franch. Nguyễn Thị Đỏ xác định mẫu đó là A. spicata Franch., nhưng gắn hình vẽ quả của nước ngoài . Cả mẫu vật thu ở Nậm Có lần này cùng mẫu CBL 1767 đều có quả, và thuộc cùng một loài sau đây:

 

Aletris stenoloba Franch., J. Bot. (Morot) 10: 203. 1896; Anon., in Icon. Cormoph. Sin. 5: 533, fig. 7895. 1976; F.T. Wang et al., in F.T. Wang & Tang (eds.), Fl. Reipubl. Pop. Sin. 15: 178, fig. 59: 8-9. 1978; Anon., in Z.Y. Wu et al. (eds.), Fl. Yunn. 7: 653, fig. 211: 7-9. 1997; S.Y. Liang & N.J. Turland, in Z.Y. Wu & P.H. Raven (eds.), Fl. China 24: 79. 2000; J.F. Wang, in G.H. Zhu (ed.), Fl. China Illustr. 24: fig. 68: 9-10. 2002; X.Q. Chen et al., in L.K. Fu & T. Hong (eds.), High. Pl. China 13: 257, fig. 423. 2002.

 

aletris 1

 

Cận cảnh hoa chi Aletris

 

Mô tả

 

Cỏ nhiều năm. Lông tuyến. Thân rễ ngắn. Lá nhiều, mọc chụm ở gốc, hình dải ngắn, 5-35cm x (2-)3-5(-8)mm. Cụm hoa dài 25-80cm với phần bông dài 5-35cm, mang 10-60 hoa xếp thưa. Cuống hoa từ không có đến dài 1(-2)mm. Lá hoa và lá hoa nhỏ hình mũi giáo-dải; lá hoa dài 4-8 (-11)mm, thường ngắn hơn hoa; lá hoa nhỏ dài khoảng 3 mm. Bao hoa màu trăng trắng, dài 4-7mm; phần dưới hình bình, dính chặt với nửa dưới của bầu thành bầu giữa, phần trên chia thành 6 thuỳ dựng đứng, 2,5-4 x 0,5-1mm. Nhị đực 6; chỉ nhị loe dẹt dần đến gốc; bao phấn màu đỏ, hình móng ngựa, đính gốc. Vòi nhụy dài 1-2mm; núm nhụy nhỏ. Quả hình trứng, cỡ 4-6 x 3-4,5mm, thót dần ở chóp khi mở.

 

Sinh học

 

Mẫu thu ở bản Tà Xá, toạ độ 23046’ B, 105022’ Đ. L. Averyanov et al. CBL 1767. 28-04-1999. xã Hố Quáng Phìn vào tháng 4 đang có nụ, hoa và quả non.- Nơi sống. Mọc rải rác thành đám nhỏ ở những nơi ẩm và có ít ánh sáng, trong hoặc ven rừng hoặc trảng cây bụi thứ sinh, độ cao 1300-1920 m.- Phân bố. Ngoài cực Bắc Việt Nam còn gặp ở Trung và Nam Trung Quốc, trong đó có 3 tỉnh giáp Việt Nam là Vân Nam, Quảng Tây và Quảng Đông.- Mẫu vật nghiên cứu.

 

Từ nghiên cứu ở trên cho thấy trong hệ thực vật trên Cao nguyên đá Đồng Văn nếu nghiên cứu có thể phát hiện nhiều chi, loài bổ sung cho hệ thực vật Việt Nam và thế giới.