Tết của người Mông trên Cao nguyên đá Đồng Văn

0
392

Trước đây, do cách tính khác nhau nên Tết của người Mông diễn ra trước Tết Nguyên đán 1 tháng. Theo quan niệm của người Mông, một năm không có tháng thiếu và không có năm nhuận. Mỗi tháng có 30 ngày đều đặn, ngày thứ 361 là ngày mồng 1 Tết.

 

tet cua nguoi mong tren cao nguyen da 4

 

Các thiếu nữ đi chơi xuân

 

Người Mông có tập quán cư trú ở những vùng núi đá cao. Tại Hà Giang, đồng bào dân tộc Mông sinh sống rải rác khắp cao nguyên đá, nơi được mệnh danh là điểm địa đầu của Tổ quốc.

 

Phong tục tập quán sống trong năm của đồng bào Mông ít ngày lễ hội, nên với dịp Tết là ngày được mong đợi nhất.

 

Ngày 25, 26 tháng Chạp, người Mông bắt đầu nghỉ ngơi, chuẩn bị đón Tết. Khi đó, họ phong tất cả các công cụ sản xuất lại, ví dụ như các lò rèn phải làm lễ đóng lò, cối xay ngô tháo ra, dán một tờ giấy bản lên rồi làm lễ với gà, bánh ngô, rượu.

 

tet cua nguoi mong tren cao nguyen da 3

 

Rượu luôn là thứ không thể thiếu chuẩn bị khi đón xuân

 

Khi làng bản vào xuân, người người nhộn nhịp không khí mừng năm mới. Mỗi nhà, thóc lúa, ngô khoai đã đầy bồ, lợn gà, trâu bò đầy sân… Tết cổ truyền của người Mông cũng có những nét độc đáo và những món ăn đặc trưng.

 

Ngày Tết cũng là dịp những người phụ nữ Mông trổ tài nấu rượu, làm bánh ngô. Nguyên liệu chính được dùng là từ ngô. Hương thơm của ngô kết hợp với một loại men đặc trưng cùng với bí quyết nấu rượu ngô từ nhiều đời nay của người Mông đã làm ra những chén rượu có hương vị thơm ngon, đậm đà. Những tiệc rượu ngô có thể kéo dài cả ngày bên bếp lửa ấm cúng.

 

tet cua nguoi mong tren cao nguyen da 1

 

Bàn thờ của người Mông đơn giản chỉ là lông gà dán lên giấy bản

 

Những chiếc bánh dày, những chai rượu ngô sẽ được bày trang trọng trên mâm cỗ cúng tất niên cùng với gà trống sống đã được cắt tiết. Trên bàn thờ lúc này cũng không thể thiếu một nhúm lông gà có tẩm tiết gà dán vào mảnh giấy, rồi tất cả đem dán trên bờ tường – nơi người Mông quan niệm đó là chỗ trú ngụ của thần linh. Những bữa cúng sau, gia chủ sẽ cúng thần linh bằng thịt gà hay thịt lợn đã được luộc chín.

 

Ước vọng của người Mông trước ban thờ trong thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới cũng vô cùng bình dị, gần gũi. Họ cầu sức khoẻ, cầu bình an, cầu cho những thửa ruộng bậc thang luôn trĩu hạt, cầu cho cây ngô ra bắp, trâu, bò, gà, lợn lớn nhanh, không đổ bệnh. Người Mông cũng có phong tục đến chúc Tết hàng xóm và họ hàng, uống với nhau chén rượu, ăn với nhau miếng bánh dày, miếng thịt và cùng chúc nhau những điều tốt lành trong năm mới. Người Mông vô cùng coi trọng tinh thần nội tộc. Năm mới, họ hàng mà không sang thăm nhau là có thể giận nhau tới cả năm.

 

tet cua nguoi mong tren cao nguyen da 2

 

Lễ hội luôn là những gì mong đợi nhất của người Mông

 

Theo những người lớn tuổi, nhắc đến Tết của người Mông không thể không nhắc tới những điều cần kiêng kỵ. Mùng một Tết, người phụ nữ trong gia đình được dậy muộn nhưng không nên đi xông nhà hoặc nếu vào nhà người khác phải vào bằng cửa phụ. Người Mông coi trọng lửa và luôn đỏ bếp trong những ngày Tết. Họ không ưa thích những ai thổi vào bếp nhà mình bởi theo quan niệm nếu có người thổi vào bếp hoặc làm tắt lửa thì năm tới cả gia đình họ sẽ gặp sóng gió, không may mắn.

 

Trong những ngày đầu xuân, người Mông cũng tổ chức các trò chơi, múa hát như: ném pao, múa khèn, múa ô, chơi quay…