Bút trẻ “phượt” với tản văn

0
3203

Tôi là một con lừa, Bất hạnh cũng là một tài sản… là những cuốn sách đang được độc giả ưa thích bởi tính thời thượng của loại tản văn du ký gặp được trào lưu du lịch và xem xét tự hỏi mình là ai của giới trẻ. Tivi, xe máy, nhạc chế, chày cối, karaoke, tăm xỉa răng và những thứ khác của Nguyễn Vĩnh Nguyên, Tản văn Nguyễn Ngọc Tư, Xe máy tiếu ngạo của Nguyễn Trương Quý… cũng là một loại “phượt” văn hóa, sự dịch chuyển quẩn quanh và soi rọi cái hằng ngày quanh ta. Tất cả những tác phẩm đó đem lại cho văn học sự tươi tắn, sâu sắc, thú vị.

 

bia-toi-la-mot-con-lua

 

Sức hút từ những cây bút trẻ

 

Gần đây, hàng loạt nhà văn trẻ đã chọn thể loại tản văn để làm thời kỳ “quá độ” lên các dự án dài hơi như tiểu thuyết, truyện ngắn, nhưng cũng nhờ sự dịch chuyển nhiều về địa lý, sự giao tiếp mạnh mẽ giữa các nền văn hóa thời công nghệ số nên các cây bút trẻ đã tập trung cống hiến cho độc giả nhiều chuyến “phượt bằng văn học”.

 

Rất có khả năng đây sẽ là một đặc điểm văn học mới với sự hậu thuẫn của thời thế độc giả ngày càng ít thời gian và bắt buộc phải thay đổi thói quen, tìm sách đọc những gì ngăn ngắn và vui vẻ. Dương Thụy là một trong những nhà văn có số lượng bạn đọc khá lớn.

 

but tre phuot voi tan van 1

 

Những tản văn ngắn, mộc mạc, đậm chất du ký, hóm hỉnh, cung cấp nhiều thông tin trên những chặng đường châu Âu của nhà văn trẻ này là sách các bạn trẻ hay ôm theo trên những chuyến tàu xuyên Việt. Nhưng Dương Thụy không đầu tư nhiều cho thể loại này, mà “viết xổi”.

 

Hiện tại, một cái tên rất mới, lập tức nổi bật với tập du ký đầu tiên vừa ra mắt: Tôi là một con lừa, tập đầu tiên của bộ sách Lên đường với trái tim trần trụi của Nguyễn Phương Mai. Những tản văn của cây bút nữ này chinh phục độc giả bởi giọng văn trực diện hiện đại, thông tin đầy ắp, nhưng trên hết là những tinh tế đến từng chi tiết, từng phút giây rung động trên con đường phiêu lãng.

 

Nhưng bấy nhiêu thì cũng mới chỉ thỏa mãn độc giả ngồi nhà và lãng mạn, Mai đã làm được hơn thế, với đầy ắp sự trải nghiệm: “Như một hòn đá lăn. Để không bị bám rêu. Để thấy mình sảng khoái như một cánh chim bay trên thung lũng thăm thẳm.

 

Để đi đến tận cùng sợ hãi khi bước ra khoảng không từ độ cao vời vợi. Để phát hiện ra sự nhỏ bé ngu ngốc của con người trước tự nhiên. Để băn khoăn trước câu hỏi văn minh hay mông muội. Để phá tan những ngộ nhận và định kiến. Để soi vào danh tính và bản ngã con người mình.

 

Để liều lĩnh. Để tươi mới. Để suy tưởng. Để nghẹn ngào. Để hớn hở. Để độc thân mà vẫn long lanh!”. Mục đích xê dịch để suy nghĩ, để đủ sức khái quát thân phận con người, dân tộc, để tìm kiếm tự do, biết bao người trẻ đã ao ước như vậy, và Nguyễn Phương Mai tiếp tục thắp ngọn lửa đó cho những người trẻ.

 

Mới đây nhất, nhà văn nữ Phan Việt cũng giới thiệu tập sách Bất hạnh là một tài sản, khởi đầu là một câu chuyện dài mang tựa đề Một mình ở châu Âu, nhưng một phần rất lớn của câu chuyện giống như một tập du ký địa lý, văn hóa châu Âu và du ký trong tâm hồn một phụ nữ đang trải qua một giai đoạn khó khăn về tình cảm.

 

Nhiều trường đoạn mang tính tản văn, hấp dẫn bởi người viết thông minh, nhạy cảm, đây hình như là hai yếu tố đòi hỏi khắt khe nếu nhúng bút vào thể loại văn chương này.

 

but tre phuot voi tan van 2

 

Khảo sát thế giới quanh quy trình sống

 

Cả ba cây bút nữ nói trên đều nhiều năm xê dịch, học tập và làm việc ở nước ngoài, điều đó hình như đã để lại những dấu ấn, làm cho họ khác đi với cái nhìn dứt khoát, bộc trực, cùng với nền tảng kiến thức cao là một yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của tản văn.

 

Đó chính là những yếu tố mà một người cách nay hơn 70 năm từng thể hiện, là học giả Phạm Quỳnh, một ngòi bút đa phong cách: khi mang màu sắc của một nhà báo, lúc mang văn phong của một nhà văn; khi viết trong tâm thế một nhà chính trị, một học giả.

 

Đến nay, đọc những bài du ký trong cuốn Phạm Quỳnh – Tuyển tập du ký (NXB Tri thức), còn phải nể phục lối viết tài hoa, so sánh sắc sảo và những khái quát thời đại của một nhà văn hóa lớn.

 

Chọn tản văn để “càn lướt hiện thực” chính là những cây bút sắc sảo Nguyễn Trương Quý, Nguyễn Vĩnh Nguyên, Nguyễn Ngọc Tư, những người không thể hiện sự xê dịch nào trong trang viết, họ chỉ khảo sát thế giới ngay quanh quy trình sống cá nhân hằng ngày nơi đô thị, nông thôn Việt Nam, tái hiện nó cảm quan và lý tính.

 

Hoàn toàn khác với những cây bút dựa trên sự xê dịch, các nhà văn này thể hiện một trình độ sắc cạnh nhờ tuyên ngôn mạnh mẽ với các vấn đề của thì hiện tại, chứ không phải thứ văn chương tán dương và hoài cổ.

 

Cái độc đáo mà họ đem lại là dấu ấn của văn phong, của kiến thức có nền tảng sâu sắc và sự tinh tế. Họ đang đào xới trăn trở, khao khát và suy nghĩ về đời sống của chính độc giả. Độc giả đón nhận tản văn nhờ những cây bút trẻ mở đường đi thẳng vào hiện thực gai góc.

LEAVE A REPLY