TRỐNG ĐỒNG CỦA NGƯỜI LÔ LÔ Ở LŨNG CÚ

0
475

Người Lô Lô đen ở xã Lũng Cú rất yêu nghệ thuật, say mê âm nhạc, ca hát, nhảy múa. Dường như trong dòng máu của người Lô Lô đen đều có sẵn năng khiếu âm nhạc và ca hát. Mỗi khi gia đình, bản làng có hội vui ngay cả lúc nghỉ ngơi sau khi lao động sản xuất vất vả họ đều có thể ca hát. Năng khiếu âm nhạc của người Lô Lô đen không chỉ được diễn tả bằng lời ca tiếng hát mà còn bằng cả tiếng trống đồng trầm hùng trong lễ tang ma hay các lễ hội khác.

Người Lô Lô đen là một trong những tộc người ở nước ta còn sử dụng trống đồng trong sinh hoạt tín ngưỡng và nghi lễ.

Người Lô Lô coi trống đồng là vật rất linh thiêng. Họ quan niệm tiếng trống đánh lên như tín hiệu giữa cõi sống và cõi chết, giữa cuộc sống đời thường và thế giới siêu nhiên.

Trống đồng của người Lô Lô đen tại xã Lũng Cú gồm một bộ có 2 chiếc, trống to là trống cái tiếng Lô Lô đen gọi là “dảnh mo”, chiếc trống bé gọi là trống đực tiếng Lô Lô đen gọi là “dảnh pố”. Nguồn gốc trống đồng gắn liền với huyền thoại về nạn đại hồng thủy, về tổ tiên của loài người. Huyền thoại được lưu truyền từ thế hệ trước đến thế hệ sau, cứ như vậy huyền thoại chiếc trống đồng sống mãi trong lòng người Lô Lô đen. Từ đó chiếc trống đồng to được gọi là trống cái, trống đồng nhỏ gọi là trống đực.

ảnh 1

 2 chiếc trống đực và cái

Hiện nay trống đồng của người Lô Lô đen ở xã Lũng Cú do một người có uy tín trong làng cất giữ đó chính là ông Vàng Dỉ Chánh A và ông Vàng Dỉ Khuân.

ảnh 2

 cất giữ trống đồng

Về đường kính của mặt trống đực là 56cm và cao 24cm. Đường kính mặt trống cái là 62cm và cao 22cm. Trống được cấu tạo tang nở, thân eo, chân choãi. Trống có 4 quai bố trí thành 2 cặp đối xứng nhau qua trục thân. Chính giữa mặt trống là hoa văn ngôi sao 12 cánh. Những họa tiết trang trí trên trống đồng phong phú và đa dạng với nhiều họa tiết hoa văn khác nhau như: hoa văn hình mặt trời, hoa văn hình học, hoa văn hình chim…

ảnh 3

 

Những nét hoa văn trên mặt trống

Trống đồng được dùng trong tang ma, trong lễ cúng thổ thần, lễ cúng sức khỏe, lễ tế trời… Khi đánh trống, chiếc trống đực bao giờ cũng được treo bên phải, trống cái treo bên trái khoảng cách hai trống là 30cm. Người đánh trống dùng một dùi bằng tre dài khoảng 15cm có đường kính 1cm và một thânh tre dẹt dài 20cm để đánh trống.

ảnh 4

Trống được sử dụng trong một buổi sinh hoạt tâm linh của  làng

Trong tâm thức của người Lô Lô đen trống đồng không phải là loại nhạc khí bình thường mà nó gắn với những nghi lễ tín ngưỡng linh thiêng, nên khi đánh trống người ta phải làm lễ cúng trống. Khi trống được treo lên thầy cúng thắp 3 nén hương cắm cạnh hai trống. Sau đó rót rượu tưới lên tang trống và mặt trống rồi trống mới được đánh lên. Trống đồng của người Lô Lô được sử dụng trong đám tang. Âm thanh của trống đồng đã được người Lô Lô đen thần thánh hóa, tiếng trống ngân nga là phương tiện đưa linh hồn người chết về với tổ tiên và tiếng trống đồng cũng là phương tiện thông linh giữa cõi sống và cõi chết.

ảnh 5

Trống đồng trong lễ cúng tổ tiên

Những điệu múa trong tang ma hay lễ cúng tổ tiên  thường mô phỏng những động tác trong lao động sản xuất . Những người đến dự nhảy múa đều mặc rất trang phục truyền thống, nam giới hóa thân thành ma cỏ. Người ta quan niệm trong tang ma hoặc lễ cúng tổ tiên nam thanh niên phải hóa thân thành ma cỏ vì xưa kia cuộc sống còn khó khăn không có quần áo mặc. Ngày nay cuộc sống phát triển nhưng khi làm đám ma hay lễ cúng tổ tiên vẫn quấn cỏ quanh mình để luôn nhớ về cội nguồn. Nhảy múa đến khi buổi lễ kết thúc. Ngoài ra trống đồng của người Lô Lô đen ở xã Lũng Cú còn mang ra để đánh mỗi khi tết đến xuân về . Tiếng trống lại vang lên giữa vùng cao nguyên đá. Với những nam thanh nữ tú nhảy múa cùng vui xuân.

ảnh 6

Trống hội vui xuân

Trống đồng của người Lô Lô đen đã đi vào đời sống của họ mộc mạc giản dị như chính tâm hồn của người Lô Lô đen trên mảnh đất địa đầu tổ quốc. Và đến nay trống đồng vẫn là biểu tượng, nét độc đáo riêng của người Lô Lô.

Nguyễn Hòa